الشيخ أبو الفتوح الرازي
331
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
* ( وَلَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ ) * ، گفت : بدرستى كه ما موسى را كتاب داديم ، يعنى توريت . * ( فَلا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقائِه ) * ، به شك مباش از لقا و جزا و ثواب خداى . سدّى گفت : مراد آن است كه شك مكن در آن كه او توريت از خداى ( 1 ) تلقّى كرد به قبول و رضا . عبد اللَّه عبّاس گفت : مراد به « لقا » ، آياتى و دلالاتى است كه رسول - عليه السّلام - شب معراج ديد . و گفتند : ضمير راجع است با موسى ، يعنى شك مكن در آن كه موسى را خواهى ديدن ( 2 ) در قيامت . و گفتند ( 3 ) : « ها » ضمير است از نامذكورى ، و هو الاذى ، يعنى شك مكن در آن كه تو از قوم خود رنج بينى ( 4 ) چنان كه موسى ديد . * ( وَجَعَلْناه هُدىً لِبَنِي إِسْرائِيلَ ) * ، گفتند : ضمير راجع است با موسى ، و « هدى » به معنى هادى است ، ما موسى را به راهنماى ( 5 ) بنى اسرايل كرديم . و گفتند : راجع است با كتاب ، يعنى ما كتاب او را به لطف و بيان بنى اسرايل كرديم . * ( وَجَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا ) * ، و ايشان را ، يعنى ( 6 ) بنى اسرايل را ( 7 ) امامانى كرديم و مقتدايانى چون صبر كردند . زجّاج گفت : معنى كلام شرط است ، يعنى اگر شما نيز صبر كنى از شما امامان ( 8 ) كنيم چنان كه از بنى اسرايل كرديم چون صبر كردند . زجاج گفت : معنى كلام شرط است ، يعنى اگر شما نيز صبر كنى از شما امامان ( 9 ) كنيم چنان كه از بنى اسرايل كرديم چون صبر كردند . حمزه و كسائى خواندند : « لما صبروا » به كسر « لام » و تخفيف « ميم » ، و « ما » مصدرى باشد ، اى بصبرهم ، براى آن كه ايشان صبر كردند . * ( وَكانُوا بِآياتِنا ) * ( 10 ) * ( يُوقِنُونَ ) * ، و ايشان آيات ما را منكر نبودند ( 11 ) . و يقين آن باشد كه خود را واثق يابد بر خلاف آنچه . . . او بوده باشد ( 12 ) از اضطراب و حيرت ( 13 ) . آنگه رسول را بر سبيل تسليت گفت : * ( إِنَّ رَبَّكَ ) * ، خداى تو اى محمّد فصل كند و
--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : از من . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : ديد . ( 3 ) . آب : گفتهاند . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : رنج خواهى ديدن . ( 5 ) . آط ، آب ، مش : به رهنماى ، آج ، لب : به راهنمايى . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : و از ايشان يعنى از . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : ندارد . ( 9 - 8 ) . مش : امامانى . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا بحججنا . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها بل متيقّن بودند و شاكر نبودند در او . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها : است . ( 13 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : و جرم .